اصول طراحی استخر (پلان و ضوابط طراحی انواع استخر در 1404)

طراحی و ساخت استخر یکی از بخش‌های تخصصی در حوزه معماری و مهندسی ساختمان است که نیازمند دانش فنی، رعایت استانداردها و اجرای دقیق مراحل مختلف ساخت می‌باشد. استخرها می‌توانند در انواع مختلفی، از استخرهای خانگی و ویلایی گرفته تا استخرهای عمومی و ورزشی، طراحی و اجرا شوند.

در همین ابتدا عرض کنیم که ما در شرکت چشمه آرامش آب با بهره‌گیری از متخصصین مجرب و استفاده از متریال‌های باکیفیت، خدمات طراحی و اجرای انواع استخر را با بهترین شرایط ارائه می‌دهیم. در این مقاله، به بررسی اصول طراحی استخر، انواع استخر و نکات مهم در طراحی و اجرای آن می‌پردازیم.

آشنایی با طراحی انواع استخر

طراحی استخر خانگی

استخرهای خانگی یکی از محبوب‌ترین انواع استخرها هستند که در فضای حیاط یا داخل ساختمان طراحی و اجرا می‌شوند. این استخرها علاوه بر افزایش ارزش ملک، فضایی ایده‌آل برای تفریح و آرامش اعضای خانواده ایجاد می‌کنند. توجه داشته باشید که طراحی استخر خانگی باید به گونه‌ای انجام شود که با فضای موجود سازگاری داشته و از لحاظ زیبایی، ایمنی و عملکردی در بهترین حالت باشد و از این رو توجه به موارد زیر توصیه میشود؛

• ابعاد متناسب: طراحی استخر باید متناسب با فضای در دسترس باشد تا از حداکثر کارایی برخوردار شود.
• سیستم تصفیه و گرمایش: برای حفظ شفافیت و دمای مناسب آب، سیستم‌های تصفیه و گرمایش باکیفیت ضروری هستند.
• عایق‌بندی و ایمنی: استفاده از مواد ضدنشتی و کفپوش‌های غیرلغزنده برای جلوگیری از آسیب‌های احتمالی الزامی است.
• نورپردازی و زیباسازی: به‌کارگیری نورپردازی مدرن و فضای سبز اطراف استخر، جلوه‌ای زیبا و دلنشین به محیط می‌بخشد.

طراحی استخر ویلایی

استخرهای ویلایی به دلیل داشتن فضای گسترده‌تر، امکان طراحی‌های خاص و لوکس را فراهم می‌کنند. این استخرها می‌توانند به صورت روباز یا سرپوشیده طراحی شوند و بسته به سلیقه کارفرما، شامل امکاناتی همچون آبشار مصنوعی، جکوزی، سیستم نورپردازی پیشرفته و … باشند.

از طرفی یکی از مهم ترین عوامل موثر در افزایش کیفیت کار و نتیجه نهایی دقت به اصول اولیه در طراحی استخر می باشد و به طور مثال در زمینه استخر های ویلایی استفاده از متریال های بسیار با کیفیت و تطابق آن ها با محوطه اطراف استخر، در نظر داشتن شرایط جوی و فراهم نمودن امکانات جانبی با توجه به این مسائل مهم هستند و از این رو قطعا انتخاب شرکتی که تجربه کافی در این زمینه دارد از اهمیت بالایی برخوردار می باشد.

طراحی استخر روباز

استخرهای روباز یکی از پرطرفدارترین گزینه‌ها برای ویلاها، باغ‌ها و حتی برخی فضاهای عمومی هستند. این نوع استخرها به دلیل بهره‌گیری از نور طبیعی خورشید و تهویه طبیعی آب، تجربه‌ای لذت‌بخش را برای کاربران فراهم می‌کنند. در طراحی استخر روباز، انتخاب محل مناسب اهمیت بالایی دارد؛ به‌گونه‌ای که استخر در فضایی قرار گیرد که بیشترین میزان نور خورشید را در طول روز دریافت کند و در عین حال در معرض وزش بادهای شدید نباشد. استفاده از متریال‌های مقاوم در برابر تغییرات دمایی، اشعه UV و رطوبت از جمله مواردی است که تأثیر مستقیمی بر دوام و نگهداری استخر دارد.

علاوه بر این، طراحی محوطه اطراف استخر نیز نقش مهمی در زیبایی و عملکرد آن ایفا می‌کند. محوطه‌ سازی مناسب با استفاده از کفپوش‌های ضد لغزش، فضای سبز، آبنما و نورپردازی حرفه‌ای، جلوه‌ای خاص به استخر روباز می‌بخشد. همچنین، سیستم تصفیه کارآمد و امکان تجهیز استخر به سیستم گرمایشی از مواردی هستند که باعث افزایش کیفیت آب و استفاده راحت‌تر در فصول مختلف می‌شوند.

طراحی استخر سرپوشیده

استخرهای سرپوشیده یک گزینه ایده‌آل برای افرادی هستند که به دنبال استفاده از استخر در تمام فصول سال بدون نگرانی از شرایط آب و هوایی هستند. این استخرها معمولاً در فضاهای داخلی منازل، ویلاها، باشگاه‌ها و حتی ساختمان‌های تجاری طراحی می‌شوند و به دلیل کنترل بهتر بر دمای آب و محیط، تجربه‌ای راحت و دلپذیر را برای کاربران فراهم می‌کنند. در طراحی استخر سرپوشیده، سیستم تهویه مطبوع و کنترل رطوبت از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است تا از مشکلاتی مانند بخارگرفتگی و آسیب به سازه‌های اطراف جلوگیری شود.

استفاده از متریال‌ های باکیفیت و عایق‌ بندی مناسب نقش مهمی در افزایش دوام استخر و کاهش هزینه‌ های نگهداری دارد. نورپردازی حرفه‌ ای، طراحی دیوارها و سقف با متریال‌ های مقاوم در برابر رطوبت و انتخاب رنگ‌ های متناسب با فضای داخلی، تأثیر بسزایی در زیبایی و جذابیت این نوع استخر دارد. امکان تجهیز استخر به سیستم‌ های پیشرفته‌ ای مانند جکوزی، سونا و حتی سیستم‌ های ماساژ آبی نیز می‌ تواند ارزش افزوده‌ ای برای کاربران ایجاد کند.

طراحی استخر عمومی

استخرهای عمومی یکی از پرکاربردترین انواع استخرها هستند که در باشگاه‌ های ورزشی، مراکز تفریحی و مجتمع‌ های مسکونی یا تجاری مورد استفاده قرار می‌ گیرند. طراحی این استخرها نیازمند رعایت استاندارد های ایمنی، بهداشتی و فنی خاصی است تا کاربران بتوانند با اطمینان از آن استفاده کنند.

طراحی استخر در طبقات

ساخت استخر در طبقات ساختمان یکی از چالش‌ برانگیزترین بخش‌ های معماری مدرن محسوب می‌شود که نیازمند رعایت استانداردهای فنی و ایمنی خاصی است. این نوع استخرها معمولاً در برج‌های مسکونی، هتل‌ های لوکس و برخی مراکز تجاری طراحی و اجرا می‌شوند.

طراحی استخر روی پشت بام

استخرهای روی پشت بام یکی از لوکس‌ ترین و جذاب‌ ترین انواع استخرها هستند که در ویلاهای مدرن، هتل‌ های لاکچری و برج‌ های مسکونی به چشم می‌ خورند. این استخرها علاوه بر ایجاد فضایی تفریحی، نمایی منحصر‌به‌فرد از محیط اطراف را ارائه می‌دهند.

طراحی استخر در پارکینگ

طراحی و اجرای استخر در پارکینگ یکی از روش‌ های نوین برای استفاده بهینه از فضا در ساختمان‌ های مسکونی و تجاری است. این نوع استخرها معمولاً در ساختمان‌ هایی که فضای کافی در حیاط یا پشت بام ندارند، اجرا می‌شوند و به دلیل قرارگیری در یک محیط سرپوشیده، امکان استفاده در تمام فصول را فراهم می‌کنند. در طراحی این استخرها، مهم‌ ترین چالش‌ ها شامل محاسبه دقیق بار سازه‌ ای، ایجاد سیستم تهویه مناسب و اجرای عایق‌ بندی قوی برای جلوگیری از نشتی به سایر بخش‌ های ساختمان است.

استفاده از متریال‌ های ضد آب و مقاوم در برابر رطوبت در کف و دیواره‌ ها نقش مهمی در دوام و کیفیت استخر دارد. همچنین، سیستم تصفیه و گرمایش آب باید به‌گونه‌ ای طراحی شود که فضای محدود پارکینگ را تحت تأثیر قرار ندهد و عملکرد بهینه‌ ای داشته باشد.

طراحی استخر در زیرزمین

استخرهای ساخته شده در زیرزمین یکی از لوکس‌ ترین گزینه‌ ها برای ساختمان‌ های مدرن محسوب می‌شوند که امکان استفاده از فضای داخلی ساختمان را به حداکثر می‌ رسانند. این نوع استخرها به دلیل قرارگیری در یک محیط کاملاً بسته، نیازمند سیستم تهویه و کنترل رطوبت بسیار قوی هستند تا از مشکلاتی مانند نم و بخارگرفتگی جلوگیری شود. همچنین، اجرای عایق‌ بندی چند لایه و استفاده از متریال‌ های مقاوم در برابر رطوبت و فشار خاک از نکات کلیدی در طراحی این استخرها است.

علاوه بر این، به دلیل عدم وجود نور طبیعی در زیرزمین، نورپردازی حرفه‌ای می‌تواند تأثیر بسزایی در زیبایی و جذابیت فضا داشته باشد. استفاده از سیستم‌های تصفیه پیشرفته و تجهیز استخر به امکاناتی مانند جکوزی، سونا و ماساژ آبی می‌تواند ارزش افزوده قابل توجهی به این فضا ببخشد.

طراحی استخر تفریحی

استخرهای تفریحی به‌ طور خاص برای ایجاد فضایی سرگرم‌ کننده و جذاب طراحی می‌ شوند که بیشتر در پارک‌ های آبی، هتل‌ ها و مراکز تفریحی یافت می‌شوند. این استخرها معمولاً با ویژگی‌ هایی مانند سرسره‌ های آبی، آب‌ نماها، جکوزی‌ ها و سیستم‌ های ماساژ طراحی می‌شوند تا تجربه‌ای بی‌ نظیر و لذت‌ بخش برای استفاده‌ کنندگان فراهم کنند.

طراحی استخر تفریحی نیازمند توجه ویژه به نکات ایمنی، طراحی جذاب و امکان استفاده هم‌ زمان تعداد زیادی از افراد است. انتخاب متریال‌ های مقاوم و ضد لغزش در کف استخر، سیستم تصفیه کارآمد و استفاده از طراحی‌های خلاقانه مانند نورپردازی و فضای سبز اطراف استخر، می‌تواند تجربه‌ای فوق‌العاده برای کاربران ایجاد کند.

طراحی استخر ورزشی

استخرهای ورزشی به‌ ویژه برای استفاده در تمرینات شنا و دیگر فعالیت‌ های ورزشی طراحی می‌ شوند. این استخرها باید با ابعاد استاندارد و عمق مناسب برای شناگران حرفه‌ ای یا افراد آماتور طراحی شوند. استخرهای ورزشی باید شرایطی مانند دمای آب ثابت، عمق کافی برای تمرینات و تجهیزات ویژه مانند لاین‌ های شنا و محل‌ های استراحت را فراهم کنند. همچنین، ایجاد دسترسی آسان برای افراد با محدودیت‌ های جسمی و نصب سیستم‌های پیشرفته برای تصفیه و نگهداری آب، از اهمیت زیادی برخوردار است.

طراحی استخر کشاورزی و ذخیره آب

استخرهای کشاورزی و ذخیره آب برای استفاده در مزارع و زمین‌ های کشاورزی طراحی می‌ شوند و نقش مهمی در ذخیره‌ سازی آب برای آبیاری گیاهان و دیگر فرآیندهای کشاورزی دارند. این استخرها باید از نظر حجم و شکل به‌گونه‌ ای طراحی شوند که بتوانند نیاز به آب مورد نیاز برای کشاورزی را برطرف کنند. همچنین، استفاده از سیستم‌ های تصفیه آب، عایق‌ بندی مناسب و جلوگیری از تبخیر آب از اهمیت بالایی برخوردار است. این استخرها معمولاً در مناطق خشک یا نیمه‌ خشک که نیاز به ذخیره‌ سازی آب بیشتر است، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

اصول طراحی استخر

طراحی استخر چه برای مصارف خانگی، تفریحی، ورزشی یا حتی کشاورزی، نیازمند رعایت اصول و ضوابط خاصی است تا علاوه بر زیبایی و کارایی، ایمنی و دوام بالایی نیز داشته باشد. هر استخر با توجه به نوع کاربری و محل نصب، ویژگی‌ها و الزامات خاص خود را دارد. در ادامه با ما همراه باشید تا برخی از آن ها را بررسی نماییم.

1. تعیین کاربری استخر

اولین گام در طراحی استخر تعیین نوع کاربری آن است. کاربری استخر می‌تواند متناسب با نیازهای مختلف مانند استخر خانگی، تفریحی، ورزشی، عمومی، یا حتی کشاورزی باشد. هر نوع کاربری نیازمند طراحی و اجرای ویژگی‌ های خاص خود است. برای مثال، استخرهای ورزشی باید مطابق با استاندارد های فنی و ابعاد خاصی طراحی شوند، در حالی که استخرهای تفریحی نیازمند تجهیزاتی مانند سرسره‌ها یا آب‌ نماهای خاص هستند. تعیین دقیق کاربری استخر باعث می‌شود که طراحی آن به بهترین نحو انجام شود و تمامی نیازهای کاربردی و ایمنی آن برآورده گردد.

2. تعیین ظرفیت استخر

تعیین ظرفیت استخر به معنای محاسبه حجم آبی است که استخر باید در خود جای دهد. این مقدار به طور مستقیم با نوع کاربری استخر، تعداد کاربران و اندازه کلی استخر در ارتباط است. برای استخرهای خصوصی یا خانگی معمولاً حجم آب کمتری مورد نیاز است، اما استخرهای عمومی و ورزشی باید ظرفیت بیشتری داشته باشند تا امکان استفاده هم‌زمان برای تعداد زیادتری از افراد فراهم شود. محاسبه دقیق ظرفیت استخر همچنین به انتخاب صحیح تجهیزات تصفیه، گرمایش و تهویه کمک می‌کند و از نظر ایمنی نیز بسیار مهم است.

3. انتخاب متریال مورد استفاده

انتخاب متریال مناسب برای ساخت استخر تأثیر زیادی بر دوام، ایمنی و زیبایی آن دارد. معمولاً از متریال‌ های مختلفی مانند کاشی، سرامیک، بتن مسلح، فایبرگلاس و وینیل برای ساخت استخرها استفاده می‌شود. هرکدام از این متریال‌ ها ویژگی‌ های خاص خود را دارند. برای مثال، کاشی‌ های سرامیکی به دلیل ظاهر زیبای خود برای استخرهای تفریحی و لوکس مناسب هستند، در حالی که فایبرگلاس برای استخرهای کوچک و خانگی گزینه‌ای عالی است. بتن مسلح نیز برای استخرهای بزرگ و ورزشی کاربرد دارد، زیرا دارای استحکام بالا و دوام طولانی است. انتخاب صحیح متریال بستگی به نوع استخر، شرایط اقلیمی و بودجه دارد.

4. عایق بندی استخر

عایق‌ بندی استخر یکی از اصول اساسی در طراحی آن است که به جلوگیری از نشتی آب و حفظ کیفیت استخر کمک می‌کند. برای عایق‌ بندی استخرها از روش‌ های مختلفی مانند استفاده از لایه‌ های ضد آب، مواد پلیمری یا پوشش‌ های خاص عایق استفاده می‌شود. این کار نه تنها به کاهش هدررفت آب کمک می‌کند، بلکه از آسیب‌ دیدگی سازه‌ های اطراف استخر نیز جلوگیری می‌کند. در استخرهای زیرزمینی و استخرهایی که در مناطق با رطوبت بالا یا خاک سست ساخته می‌شوند، عایق‌بندی صحیح بسیار حائز اهمیت است. این فرایند به‌ویژه در برابر فشار آب، نشت آب و فرسایش جلوگیری می‌کند و عمر مفید استخر را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد.

5. تاسیسات مکانیکی استخر

تأسیسات مکانیکی استخر شامل سیستم‌ های تصفیه آب، گرمایش، تهویه و پمپ‌ ها است که برای عملکرد صحیح استخر ضروری هستند. سیستم تصفیه آب باید به‌گونه‌ ای طراحی شود که آب استخر را به صورت مداوم و به بهترین نحو پاکسازی کند و از آلودگی‌ های موجود در آب جلوگیری نماید.

سیستم گرمایش آب نیز برای تنظیم دمای آب در فصول سرد یا در استخرهای سرپوشیده ضروری است. همچنین، استفاده از پمپ‌ها و فیلترهای مناسب باعث می‌شود که آب استخر همیشه تمیز و شفاف باقی بماند. طراحی تأسیسات مکانیکی باید به گونه‌ ای باشد که کارآیی بالا، هزینه‌ های نگهداری پایین و مصرف انرژی بهینه داشته باشد.

6. طراحی اطراف استخر

طراحی اطراف استخر باید به‌گونه‌ ای باشد که علاوه بر زیبایی، ایمنی و راحتی استفاده‌ کنندگان را نیز فراهم کند. محوطه اطراف استخر شامل فضای نشیمن، باغچه‌ها، مسیرهای دسترسی و نورپردازی مناسب است که می‌تواند تجربه استفاده از استخر را لذت‌ بخش‌ تر کند. استفاده از مصالح ضد لغزش در کف‌ پوش اطراف استخر برای جلوگیری از حوادث احتمالی بسیار حائز اهمیت است. همچنین، طراحی مناسب فضای سبز و نورپردازی‌ های جذاب می‌تواند محیط اطراف استخر را به یک مکان دل‌ نشین و آرامش‌ بخش تبدیل کند.

در طراحی اطراف استخر باید به نکات ایمنی نیز توجه کرد، به‌ویژه اگر استخر در مکان‌های عمومی یا خانوادگی قرار داشته باشد.

ضوابط طراحی استخر در 1404

طراحی استخر شامل مجموعه‌ای از ضوابط و استانداردها است که باید برای ایمنی، بهره‌وری و زیبایی رعایت شوند. این ضوابط در دسته‌های مختلفی از جمله ابعاد، سازه، تاسیسات، ایمنی و بهداشت تقسیم می‌شوند. در ادامه مهم‌ترین نکات در طراحی استخر را توضیح دادیم.

1. ابعاد و انواع استخر

• استخرهای عمومی: حداقل طول ۲۵ متر و حداقل عرض ۱۲.۵ متر برای استخرهای استاندارد الزامی است.
• استخرهای شنا خانگی: ابعاد متناسب با فضای موجود، معمولا ۴×۸ متر یا ۵×۱۰ متر.
• استخرهای ورزشی و مسابقاتی: باید بر اساس استانداردهای فدراسیون بین‌المللی شنا (FINA) طراحی شوند، مانند استخرهای ۲۵ یا ۵۰ متری با عرض ۲۱ یا ۲۵ متر.
• استخرهای درمانی: معمولاً ابعاد کوچکتری دارند و دمای آب بین ۳۰ تا ۳۴ درجه سانتی‌گراد تنظیم می‌شود.

2. ساختار و مصالح

• بتنی: رایج‌ترین نوع استخر به دلیل دوام بالا.
• فایبرگلاس: مقاوم در برابر خوردگی و نصب سریع.
• وینیل: ارزان‌تر اما نیاز به تعویض دوره‌ای دارد.
• استیل ضد زنگ: برای طراحی‌های مدرن و خاص استفاده می‌شود.

3. تاسیسات و سیستم‌های مکانیکی

• سیستم تصفیه آب: شامل فیلترهای شنی، کارتریجی یا دیاتومه‌ای برای حفظ شفافیت و بهداشت آب.
• سیستم گرمایشی: می‌تواند شامل بویلرهای گازی، مبدل‌های حرارتی یا سیستم‌های خورشیدی باشد.
• سیستم گردش آب: پمپ‌های قوی باید جریان یکنواخت آب را فراهم کنند تا از راکد ماندن آب جلوگیری شود.

4. ایمنی و استانداردهای بهداشتی

• عمق استخر: برای شناگران مبتدی، عمق ۰.۹ تا ۱.۲ متر توصیه می‌شود، در حالی که برای شیرجه باید حداقل ۳ متر عمق وجود داشته باشد.
• سکوهای شیرجه: در استخرهای عمومی باید مطابق با استانداردهای FINA باشند.
• نرده‌های ایمنی: برای استخرهای خانگی، نصب حصار حداقل ۱.۲ متر ضروری است.
• روکش و کاشی‌های ضد لغزش: برای کاهش احتمال سر خوردن شناگران.
• سیستم ضدعفونی: کلر، ازن یا سیستم‌های UV برای از بین بردن باکتری‌ها.

5. استانداردهای نورپردازی و تهویه

• نورپردازی داخلی: استفاده از نورپردازی LED زیر آب برای افزایش زیبایی و ایمنی.
• تهویه محیط: استخرهای سرپوشیده باید مجهز به سیستم تهویه مطبوع مناسب باشند تا از رشد کپک و قارچ جلوگیری شود.

6. جانمایی و فضای اطراف استخر

• محوطه‌سازی: استفاده از چمن مصنوعی، سنگفرش‌های ضدلغزش و مبلمان استخری برای راحتی کاربران.
• فضای جانبی: حداقل ۱.۵ متر فضای آزاد در اطراف استخر برای حرکت ایمن شناگران ضروری است.
• اتاق‌های خدماتی: شامل دوش، رختکن و توالت در استخرهای عمومی.

7. سیستم‌های ایمنی هوشمند

• حسگرهای تشخیص غرق‌شدگی: نصب سیستم‌های هشداردهنده برای جلوگیری از حوادث ناگوار.
• دوربین‌های نظارتی: برای پایش استخرهای عمومی.

رعایت این ضوابط علاوه بر تضمین ایمنی شناگران، موجب افزایش طول عمر استخر و کاهش هزینه‌های نگهداری می‌شود. همچنین استفاده از مصالح مناسب و طراحی مدرن، به جذابیت و کارایی استخر کمک می‌کند.